prof. UJ dr hab. Jacek Międzobrodzki

Badania mechanizmów bakteryjnych zakażeń oportunistycznych
Badania dotyczą molekularnych podstaw patogenezy i patomechanizmu zakażeń oportunistycznych powodowanych przez bakterie z rodzaju Staphylococcus (gronkowiec). Bakterie te kolonizują wszystkie środowiska w biosferze, wszystkich ludzi, ale namnażają się na i w wyższych organizmach. Powodują zakażenia o różnej lokalizacji, objawach i przebiegu. Projekt obejmuje także badanie zjawisk ekologicznych, jak  kolonizowanie wyższych zwierząt przez bakterie – różne gatunki gronkowców, i transmisję gatunków bakterii między różnymi gospodarzami. Przeprowadza się izolacje i identyfikacje bakterii  z różnych gatunków zwierząt domowych, hodowlanych i dzikich - zdrowych i chorych, ocenę ich cech fenotypowych – enzymów i toksyn, oraz cech genetycznych – charakterystykę profilu chromosomowego DNA i określenie specyficznych genów. Celem pośrednim badań są korelacje między cechami fenotypowymi a genetycznymi, a celem nadrzędnym poznanie rozprzestrzeniania i dystrybucji szczepów różnych gatunków, oraz międzygatunkowy transfer  genów ważnych w chorobotwórczości, a także badanie charakteru zakażeń, co pozwoli zracjonalizować diagnostykę i ograniczyć zagrożenie epidemiczne powodowane przez te bakterie. W laboratorium aktualnie prowadzi się badania in vitro oraz in vivo na różnych modelach zwierzęcych: zarodkach kurzych oraz nicieniach gatunku Caenorhabditis elegans.
Kierunki badań: i) kolonizacja gospodarzy przez bakterie z zastosowaniem metod genetycznych , wariantów PCR, ii) badania mechanizmów wirulencji in vitro oraz in vivo poszczególnych szczepów dzikich i modyfikowanych genetycznie (GMO) z ekspresją określonej cechy, iii) badania wewnątrzkomórkowych mechanizmów metabolicznych jak stres oksydacyjny i konsumpcja cukrów (na modelu Saccharomyces cerevisiae) oraz systemu regulacji genetycznej toksyna-antytoksyna (na modelu Staphylococcus aureus i S. spp.); iv) kooperacja komórek obronnych z płytkami krwi w zakażeniu bakteryjnym i badania nowych preparatów przeciwzapalnych (pochodne nikotynamidu) na poziomie wewnątrzkomórkowym.
Do osiągnięć zalicza się: i) odkrycie nowego bakteryjnego białka SOK (Surface protein protecting against Oxidative Killing) i określenie jego roli w zakażeniu gronkowcami, polegającej na ochronie komórek bakteryjnych przed zabiciem rodnikami tlenowymi po sfagocytowaniu przez neutrofile, a także roli w śmiertelnym zapaleniu wsierdzia zakażonych królików; ii)  odkrycie genetycznej kasety mecA w psim gatunku bakterii Staphylococcus pseudintermedius, niechorobotwórczym dla człowieka, kasety charakterystycznej dla wysoce patogennych bakterii szpitalnych Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty); iii) odkrycie różnic w kolonizacji zwierząt przed różne gatunki gronkowców w zależności od środowiska życia; iv) metodyka: opanowanie i wprowadzenie do laboratorium metod analizy molekularnej bakteryjnego DNA opartej na reakcji PCR oraz nowego modelu zwierzęcego do badań in vivo; v) pionierskie wprowadzenie metody chemiluminometrii do badania in vitro kooperacji komórek obronnych z płytkami krwi w zakażeniu bakteryjnym.  
Osoby uczestniczące w realizacji projektu: dr hab. J. Międzobrodzki, prof. UJ i doktoranci:   dr Natalia Małachowa, mgr Klaudia Polakowska, mgr Weronika Ilczyszyn – Zakład Mikrobiologii, a także pracownicy jednostek współpracujących.
Jednostki aktualnie współpracujące: Centrum Badań Mikrobiologicznych i Autoszczepionek, Kraków;  Narodowy Instytut Leków, Warszawa; Zakład Biochemii Analitycznej, WBBB, UJ; Uniwersytet Rolniczy, Kraków; Gabinet Weterynaryjny „Alvet", Kraków; Wydział Weterynarii, Uniwersytet Przyrodniczy, Lublin; Wydział Weterynarii , Uniwersytet Przyrodniczy, Wrocław; Wydział Biologii, Akademia Podlaska, Siedlce; Department of Biochemistry, National Precarpathian University, Ivano-Frankivsk, Ukraina; Institute of Microbiology and Infectious Diseases, Hamilton, MO, USA; Laboratorium Mikrobiologii i Wirusologii, Szpital Uniwersytecki św. Ducha, Pescara, Włochy.
Bibliografia jest dostępna na stronach baz danych Web of Knowledge i BioMed.